Cialis — co to za lek i jak go stosować?

Cialis to marka handlowa tadalafilu — drugiego najpopularniejszego leku na zaburzenia erekcji na świecie, po Viagrze. Wprowadzony na rynek w 2003 roku przez firmę Eli Lilly, Cialis szybko zyskał przydomek „tabletki weekendowej" dzięki oknu terapeutycznemu sięgającemu 36 godzin — pięciokrotnie dłuższemu niż u sildenafilu. Przez niemal dwie dekady Cialis był synonimem tadalafilu, tak jak Viagra była synonimem sildenafilu. Po wygaśnięciu ochrony patentowej rynek zalały generyki, ale marka Cialis wciąż kojarzy się z jakością i prestiżem — mimo że substancja czynna w generykach za 25 zł jest identyczna z tą w oryginale za 50 zł.

W tym artykule omawiamy Cialis od podstaw: mechanizm działania, dawkowanie, schematy stosowania, cenę, dostępność w Polsce i realne różnice (lub ich brak) między oryginałem a generykami.

Tadalafil — substancja czynna Cialisa

Jedynym składnikiem aktywnym Cialisa jest tadalafil — syntetyczny inhibitor fosfodiesterazy typu 5 (PDE-5). Mechanizm działania jest analogiczny do sildenafilu: hamowanie enzymu rozkładającego cGMP w mięśniach gładkich naczyń ciał jamistych prącia. Wyższa koncentracja cGMP przy pobudzeniu seksualnym ułatwia rozszerzenie naczyń, napływ krwi i osiągnięcie erekcji.

Tadalafil różni się od sildenafilu w trzech kluczowych aspektach farmakologicznych. Po pierwsze: okres półtrwania. Tadalafil pozostaje w organizmie średnio 17,5 godziny — niemal pięć razy dłużej niż sildenafil (3-5 godzin). To oznacza okno terapeutyczne do 36 godzin wobec 4-6 godzin. Po drugie: wrażliwość na posiłek. Tłusty obiad opóźnia i osłabia wchłanianie sildenafilu o 20-30%, ale na tadalafil nie ma istotnego wpływu. Po trzecie: selektywność enzymatyczna. Tadalafil jest bardziej selektywny wobec PDE-5 niż PDE-6 (enzym w siatkówce) — stąd mniejsza częstość zaburzeń widzenia w porównaniu z sildenafilem. Natomiast tadalafil słabiej odróżnia PDE-5 od PDE-11 (enzym w mięśniach szkieletowych) — stąd specyficzny efekt uboczny w postaci bólu pleców i mięśni u 5-7% użytkowników.

Historia Cialisa jest mniej filmowa niż historia Viagry (odkrytej przypadkowo przy poszukiwaniu leku na dusznicę bolesną), ale równie pouczająca. Firma ICOS Corporation opracowała tadalafil celowo jako lek na zaburzenia erekcji, poszukując cząsteczki o dłuższym czasie działania niż sildenafil. Eli Lilly nabyło ICOS w 2007 roku za 2,3 miliarda dolarów, przejmując pełne prawa do marki Cialis. W szczytowym okresie (2012-2015) Cialis generował ponad 2 miliardy dolarów rocznych przychodów globalnie — rywalizując bezpośrednio z Viagrą o pozycję lidera rynku. W 2017 roku wygasła ochrona patentowa, co otworzyło rynek dla generyków i radykalnie obniżyło ceny tadalafilu w ciągu kolejnych lat.

Dawkowanie i schematy stosowania

Cialis jest dostępny w dwóch schematach dawkowania, co wyróżnia go spośród inhibitorów PDE-5. Schemat doraźny (PRN — pro re nata, „na żądanie“) to klasyczny model: jedna tabletka 10 mg lub 20 mg przed planowaną aktywnością seksualną. Tabletkę przyjmujemy co najmniej 30 minut wcześniej, choć szczytowe stężenie we krwi osiągane jest po około 2 godzinach. Okno terapeutyczne rozciąga się do 36 godzin — stąd przydomek „tabletka weekendowa”. Jedna tabletka w piątkowy wieczór pozwala na spontaniczną aktywność przez cały weekend.

Schemat codzienny (once-daily) to tadalafil 5 mg przyjmowany raz dziennie, o stałej porze, niezależnie od planowanej aktywności seksualnej. Po 5 dniach regularnego stosowania stężenie w osoczu osiąga stan stacjonarny, utrzymując ciągłą gotowość do erekcji przez całą dobę. Ten schemat jest szczególnie korzystny dla mężczyzn z częstą aktywnością seksualną (3-4 razy tygodniowo) oraz dla mężczyzn z współistniejącym łagodnym rozrostem prostaty (BPH) — tadalafil 5 mg dziennie jest jedynym inhibitorem PDE-5 zarejestrowanym jednocześnie w zaburzeniach erekcji i BPH.

Dawkę startową w schemacie doraźnym dobieramy indywidualnie. Dla większości mężczyzn optymalna jest dawka 10 mg. Podwyższenie do 20 mg rozważa lekarz, jeśli 10 mg nie przynosi wystarczającego efektu po 4-6 próbach w optymalnych warunkach. Obniżenie do 5 mg doraźnie jest opcją dla mężczyzn z łagodnymi zaburzeniami lub wolniejszym metabolizmem (wiek powyżej 65 lat, niewydolność wątroby).

Istotna informacja o tadalafilu w schemacie codziennym: efekt terapeutyczny buduje się stopniowo. Pełna skuteczność osiągana jest po 4-5 dniach regularnego stosowania, gdy stężenie leku osiąga stan stacjonarny. Mężczyźni oczekujący natychmiastowego efektu jak przy dawce doraźnej mogą być początkowo rozczarowani — warto poinformować o tym na etapie przepisywania leku, by uniknąć przedwczesnego przerwania terapii. Po osiągnięciu stanu stacjonarnego mężczyzna nie musi myśleć o tabletkach przed zbliżeniem — gotowość jest stała, 24 godziny na dobę.

Cialis vs generyki — czy jest różnica?

To pytanie, które pada w każdej dyskusji o tadalafilu. Odpowiedź z perspektywy farmakologicznej jest jednoznaczna: nie ma różnicy w działaniu. Generyki tadalafilu (Tadalafil Maxigra, Tadalafil Maxon, Tadalafil Teva, Tadalafil Sun, Tadalafil Aurovitas) zawierają identyczną substancję czynną w identycznych dawkach. Każdy z nich przeszedł procedurę biorównoważności wymaganą przez EMA, potwierdzającą, że profil wchłaniania mieści się w przedziale 80-125% parametrów referencyjnych oryginału.

Różnice między Cialisem a generykami dotyczą trzech obszarów. Cena: oryginalny Cialis kosztuje 35-50 zł za tabletkę na receptę, generyki OTC (10 mg) — 25-38 zł, generyki na receptę (5 mg, 20 mg) — 2-8 zł za tabletkę. Dostępność: Cialis w Polsce jest dostępny wyłącznie na receptę w każdej dawce, podczas gdy generyki 10 mg mają status OTC. Substancje pomocnicze: mogą się różnić (inne wypełniacze, inne barwniki otoczki), ale nie wpływają na skuteczność ani bezpieczeństwo w zdecydowanej większości przypadków.

Z ekonomicznego punktu widzenia: mężczyzna stosujący oryginalny Cialis 10 mg na receptę płaci rocznie 1820-2600 zł (przy stosowaniu raz na tydzień). Za generyk OTC — 1300-1976 zł. Za generyk 5 mg codziennie na receptę — 730-2920 zł. Różnica jest istotna, a farmakologia identyczna. Warto dodać, że oryginalne opakowanie Cialisa staje się coraz trudniejsze do kupienia w polskich aptekach — rosnąca popularność tańszych generyków sprawia, że wiele aptek nie zamawia oryginalnego preparatu z powodu niskiego popytu.

Efekty uboczne i przeciwwskazania

Profil efektów ubocznych Cialisa jest taki sam jak każdego innego preparatu z tadalafilem — bo to ta sama substancja. Najczęstsze to ból głowy (11-15%), ból pleców i mięśni (5-7%), niestrawność (7-8%), zaczerwienienie twarzy (3-4%) i zatkany nos (4-5%). Efekty są przejściowe i ustępują samoistnie. Przy schemacie codziennym 5 mg profil efektów ubocznych jest łagodniejszy niż przy jednorazowych dawkach 10-20 mg — organizm adaptuje się do stałego, niskiego poziomu leku.

Bezwzględne przeciwwskazanie to jednoczesne stosowanie nitratów (nitrogliceryna, diazotan izosorbidu, monoazotan izosorbidu). Po zażyciu tadalafilu należy odczekać minimum 48 godzin przed podaniem nitratu — dłużej niż przy sildenafilu (24 godziny), co wynika z dłuższego okresu półtrwania. Mężczyźni z niestabilną dusznicą bolesną, po niedawnym zawale serca lub udarze, z ciężką niewydolnością serca powinni skonsultować stosowanie tadalafilu z kardiologiem.

Interakcje z alfa-blokerami (tamsulosyna, doksazosyna) wymagają zachowania ostrożności — zalecane jest rozdzielenie czasowe dawek i rozpoczynanie od niższej dawki tadalafilu. Inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, rytonawir) spowalniają metabolizm tadalafilu i mogą wymagać redukcji dawki.

Jak stosować Cialis — podsumowanie praktyczne

Cialis (lub jego generyczny odpowiednik) przyjmujemy na 1-2 godziny przed planowaną aktywnością seksualną w schemacie doraźnym, lub codziennie o stałej porze w schemacie once-daily. Posiłek nie wymaga planowania. Alkohol w umiarkowanych ilościach jest akceptowalny, choć ciężkie picie osłabia zarówno farmakologię, jak i naturalną odpowiedź seksualną. Minimum 4-6 prób w optymalnych warunkach zanim ocenimy skuteczność — jedna nieudana próba w stresie to za mało. Jeśli 10 mg nie działa — wizyta u lekarza, podwyższenie dawki lub zmiana schematu. Zaburzenia erekcji oporne na farmakoterapię bywają wczesnym sygnałem chorób sercowo-naczyniowych — wizyta u lekarza ma wartość diagnostyczną wykraczającą daleko poza samą receptę na lek na zaburzenia erekcji.